Өспүрүмдүн тобокелчиликти сезүүсү

Өспүрүм курак — ички кыймылдаткыч жогорку айлануу менен иштей баштаган мезгил. Бул системанын бузулушу эмес, ылдамдануунун баскычы. Адамдын ичинде күчтүү процесстер башталат: энергия көбөйөт, жаңылыкка умтулуу күчөйт, тирүү, маанилүү жана дүйнөгө таасир эте алган адам катары сезүү муктаждыгы курчуйт. Бул куракта тобокелчилик — өсүү үчүн зарыл болгон табигый көрүнүш.

Нейробиологдор муну мээнин эмоционалдык жана мотивациялык борборлору буга чейин эле, анан дароо толук кубаттуулукта иштеп кеткени менен, ал эми кесепеттерди баалоо жана өзүн-өзү көзөмөлдөө системалары дагы эле жөнгө салынуу процессинде экени менен түшүндүрүшөт. Натыйжада өспүрүм тобокелчиликтин тартылуусун аны эсептей алганынан күчтүүрөөк сезет. Ал көйгөй издебейт — ал өз мүмкүнчүлүктөрүнүн чегин сынап көрөт.

Ошондуктан өспүрүмдүн жашоосунан тобокелчиликти толугу менен алып салуу аракети ийгиликсиздикке дуушар болот. Эгер тобокелчиликке тыюу салынса, ал жоголбойт да, азайбайт да — жөн гана көмүскөгө кетип, биздин көзөмөлдөн чыгып кетет. Ал жашыруун түрдө көрүнө баштайт: коркунучтуу чөйрө, жашыруун тажрыйбалар, эки жүздүү жашоо. Коркутуу, ашыкча көзөмөл жана үзгүлтүксүз тыюулар өспүрүмдү этият кылбайт — аны же коркок, же жашыруун кылат.

Биздин милдетибиз — тобокелчиликке кабыл алынарлык форма берип, аны багыттоо. Багытталган тобокелчилик өсүү мейкиндигине айланат. Так ушул аң-сезимдүү тобокелчилик аркылуу эрдик, жоопкерчилик, өз алдынчалык жана өзүнө ишеним калыптанат. Эч качан тобокелге барбаган өспүрүм өз алдынча чечим кабыл ала албайт.

Так ушул жерде ата негизги ролду ойнойт — баарынан коргогон адам катары эмес, тобокелчилик менен иштөөдө насаатчы катары. Ата өспүрүмгө өзүнө туура суроолорду берүүгө жардам берет: «Мен эмнени жоготушум мүмкүн?», «Мен эмнени утам?», «Мен кесепеттерге даярмынбы?», «Тобокелчилик мени күчтүүрөөк кылабы же жөн гана адреналин берет?». Бул суроолор ички баалоо механизмин калыптандырат, ал убакыт өткөн сайын өзүнөн-өзү иштей баштайт.

Белгилей кетүү маанилүү: биз өспүрүмгө дүйнөнү жаппайбыз. Биз аны тобокелчилик сөзсүз бар болгон дүйнөдө жашоого үйрөтөбүз. Биз аны эрдиктен ажыратпайбыз — эрдикти жоопкерчилик менен бириктиребиз. Отту өчүрбөйбүз, жалынды башкарууга үйрөтөбүз.